Có lẽ rất nhiều bạn đã nghe cụm từ pháp nhân và sử dụng nó trong cuộc sống và công việc hàng ngày. Các bạn cũng nghĩ đơn giản là pháp nhân chính là một tổ chức, một công ty. Ví dụ công ty bạn đang làm việc chẳng hạn chính là pháp nhân. Cũng có phần đúng, tuy nhiên hôm nay mình sẽ phân tích rõ hơn để các bạn hiểu về pháp nhân là gì nhé.
Đây là khái niệm trong ngành luật dân sự, pháp nhân là một tổ chức được sắp xếp theo một cơ cấu, hình thái nhất định và có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về pháp nhân.
Vậy các điều kiện của pháp nhân là gì?
Theo Khoản 1 Điều 74 Bộ luật dân sự 2015, một tổ chức được công nhận là có tư cách pháp nhân phải có đủ các điều kiện như sau:
– Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan.
– Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật này
– Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình.
– Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.
Như vậy, chúng ta có thể hiểu 4 điều kiện trên một cách chi tiết như sau:
- Được thành lập hợp pháp
Được coi là thành lập hợp pháp nếu pháp nhân nếu được thành lập theo trình tự tương ứng với tính chất của loại pháp nhân đó. Ví dụ pháp nhân là cơ quan, tổ chức nhà nước phải được thành lập theo quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hoặc nếu pháp nhân la tổ chức kinh tế tư nhân phải được thành lập trên cơ sở hồ sơ đăng ký doanh nghiệp gửi đến cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở kế hoạch và Đầu tư để được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Mặt khác, cũng chỉ được coi là thành lập hợp pháp nếu pháp nhân đó là do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền thành lập theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
- Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ.
Pháp nhân phải được sắp xếp theo một hình thái tổ chức nhất định, bao gồm các đơn vị chuyên môn và nhiệm vụ khác nhau những giữa đơn vị này luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và hoạt động của tất cả các đơn vị này đều hướng tới việc hoàn thành nhiệm vụ chung của pháp nhân đó . Trong quá trình hoạt động, nhiệm vụ của mỗi thành viên, mỗi đơn vị có thể độc lập tương đối so với các thành viên, đơn vị khác nhưng đều chịu sự lãnh đạo thống nhất của cơ quan điều hành pháp nhân.
- Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó.
Pháp nhân phải có tài sản thuộc sở hữu của mình để bằng tài sản đó thực hiện các nghĩa vụ, trách nhiệm phát sinh từ các quan hệ mà pháp nhân tham gia.
Trong trường hợp pháp nhân là các cơ quan, tổ chức của nhà nước thì tài sản của pháp nhân thuộc sở hữu nhà nước. Vì vậy, muốn được coi là tài sản độc lập thì các pháp nhân này phải được Nhà nước giao quyền quản lý đối với một khối tài sản nhất định. Khối tài sản này phải hiện diện, nằm tỏng sự quản lý của pháp nhân và có đủ cơ sở để phân biệt với tài sản của cá nhân, pháp nhân, tổ chức khác.
- Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập.
Để nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập, pháp nhân phải hội tụ các yếu tố để có thể cá biệt hóa pháp nhân (có thể phân biệt giữa pháp nhân này với pháp nhân khác) như: tên gọi của pháp nhân, trụ sở của pháp nhân,…
Mọi các nhân và pháp nhân đều có quyền thành lập pháp nhân chỉ cần đáp ứng được các điều kiện trên trừ trường hợp luật có quy định khác.
